1. Анжуманнинг номи ва мақоми «Биоорганик кимёни ривожлантиришнинг долзарб муаммолари» халқаро илмий анжумани

2. Анжуманнинг мақсади ва вазифалари. Анжуманнинг мақсади биоорганик кимё соҳасида эришилган илмий ютуқлар ва натижаларни мухокама килиш, фикр алмашиш, биоорганик кимёнинг бугунги кундаги устивор йўналишларини аниқлаш.

3. Анжуманнинг илмий йўналиши. Биологик фаол моддалар, уларнинг биологик нишонлар билан ўзаро таъсири, уларнинг тирик ва усимлик организмидаги таъсир механизмини тадқиқ этиш, бирикмаларнинг табиий холатда ажратиб олиш, нозик органик синтез ва физик-кимёвий тадқиқот усулларини (ИҚ- УБ-, ЯМР-спектроскопия, масс-спектрометрия, рентген-тузилиш ва электрокимёвий таҳлил, хроматография, математик моделлаш) биоорганик кимёга доир замонавий илмий ва услубий ёндашувларини муҳокама этиш.

4. Муҳокама қилинган муаммолар. Конференцияда 11 та пленар ва 19 та оғзаки маърузалар ҳамда ва 146 та деворий хабарлар муҳокама қилинди. Халқаро анжуманда кимёвий боғи молекуляр ёки ион характерга эга бўлган, метаболитик жараёнларда иштирок этувчи оқсиллар ва пептидлар, нуклеин кислоталари, углеводлар, липидлар, металкомплекслар, ион (Na+, K+, Ca++ ва бошқа.) транспорти системалари ҳамда тирик организм учун муҳим аҳамиятга эга бўлган табиий бирикмалар (терпеноидлар, алкалоидлар, полифеноллар, витаминлар, антибиотиклар, гормонлар, токсинлар, феромонлар, синтетик дори препаратлари ва бошқалар)ни ажратиб олиш, уларнинг ҳосилаларини синтез килиш, хусусиятларини ўрганиш, амалиётга тадбиқ этиш муаммолари муҳокама этилди.

5. Илмий ва илмий-техник анжуманни ўтказиш учун асос бўлган қарор Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамасининг 2010 йил 18 февралидаги 88-ф сонли фармойиши.

6. Ўтказилган тадбирнинг Давлат илмий-техник дастурлари доирасида бажарилаётган лойиҳалар билан боғлиқлиги. Ҳозирда Институтда биоорганик кимё соҳасидаги тадқиқотлар 5 фундаментал, 13 амалий ҳамда 2 инновацион дастур асосида олиб борилмоқда ва олинган натижалар конференцияда муҳокама этилди. Ўсимликларни ҳимоя қилишнинг кимёвий ҳамда ген-муҳандислик усулларини ривожлантириш, маҳаллий хом ашё асосида янги дори препаратлари яратиш Давлат томонидан фундаментал, амалий ва инновацион дастурлар доирасида молиялаштирилмоқда. Ушбу дастурлар доирасида Институтда тирик организм ва ўсимликлардан ажратиб олинган биологик фаол моддалар тузилиши ҳамда функциясини ўрганиш, ғўзапояни қайта ишлаш технологиясини такомиллаштириш орқали ундан олинадиган биологик фаол моддалар асосида дори препаратлар, ўсимликларни ҳимояловчи экологик тоза моддалар, биологик мембраналар рецепторлари билан ажратиб олинган оқсиллар ҳамда пептидларнинг ўзаро таъсирлашув механизми, шунингдек, гибридом технологияси асосида гликопротеинлар ва ғўзанинг хитин–специфик пероксидазаларига антитаналар тест–тўплами яратилмоқда. Ғўза ҳамда бошқа маҳаллий ўсимликлардан ажратиб олинган оқсиллар ва пептидлар тузилишини ўрганиш натижасида улардаги биокимёвий жараёнлар – гуллаш, етилиш, баргларнинг тўкилиши, патоген ҳамда зараркунанда ҳашоратларга барқарорлиги қонуниятларини аниқлаш имконини беради. Бу илмий изланишлар Биоорганик кимё Институтининг куйидаги фундаментал ва амалий дастурлари асосида олинган натижаларга таянади: ФА-ФЗ-Т140 "Пахта, Malvaceae оиласига мансуб бошқа ўсимликлар, дефенсин ва терпеноидларини идентификацияси, антимикроб, инсектицид ва канцеролитик фаоллигининг молекуляр механизми ўрганиш”, ФА-Ф3-Т054 «Полисахаридларнинг алмашинган сульфат хосилалари синтези, молекуляр характеристикаларини аниқлаш, антимикроб фаоллигини структурага боғликлигини ўрганиш», ФА-ФЗ-ТО53 «Толали ва толасиз ғўзанинг уруғкуртагида фитогормонлар таъсирида оксиллар ва полисахаридлар биосинтезини ўрганиш», ФА-Ф3-ТО56 "Ўзбекистон термитларининг хеморецепцияси. Термитларнинг кимёвий коммуникациясига таъсир этувчи феромонлар, озуқа аттрактантлари, антифидантлар, ювеноидлар, экдистероидлар, хитин синтезининг ингибиторлари ва бошқа моддаларни тадқиқ қилиш”. ФА-А11-Т-151 "Фармакокинетик кўрсаткичларни ўзгартириш йўли билан дори воситаларини янги модификацияланган турларини ишлаб чиқиш”, ФА-А10-Т152 «Вилтга чидамли пахта навларининг селекциясида моноспецифик антитаначаларни қўллаш асосида мониторинг тизимини яратиш», ФА-А10-Т154 «Тамаки мозаикаси вирусига қарши "Биосульфоцел” махаллий препарати ишлаб–чиқариш», ФА-А6-Т159 "Феромон тутқичларидан фойдаланиб, озиқ­овқат маҳсулотларини зараркунанда ҳашоратлардан асрашнинг экологик ҳавфсиз усулларини яратиш”. Институт фаолиятининг яна бир устивор йўналиши – маҳаллий хом ашё ҳамда ўсимликлар асосида янги доривор препаратлар яратишдан иборат. Ҳозиргача вируслар, хламидия, гипоксия, ўсимта ва бошқа касалликларга қарши жаҳон стандартларига мос келувчи доривор препаратлар, қондаги қанд ва мочевина миқдорини аниқлашда ишлатиладиган тест– тўпламлар, жарроҳлик иплари яратилган. Бу изланишлар Институтнинг куйидаги амалий изланишларида ўз аксини топган: ФА-А12-Т160 "Маҳаллий ўсимлик полифеноллари асосида гриппга (Рутан, Госситан) ва ОИТС га (Гетасан, Пунитан) қарши фаолликларга эга бўлган дори воситалари яратиш”, ФА-А11-Т-151 "Фармакокинетик кўрсаткичларни ўзгартириш йўли билан дори воситаларини янги модификацияланган турларини ишлаб чиқиш», ФА-А12-Т175 «Яллиғланишга қарши ГЛАС препарати, маҳаллий таъсир қилувчи Глилагин ва қон томири орқали юбориладиган Лаговин гемостатик препаратларининг дори шакллари технологиясини ишлаб чиқиш», ФА-А 12-Т164 "Юмшоқ тўқималарнинг камёблигини тўлдириш учун коллаген препаратларини ва жарохатларни даволовчи Биометрохлоротим гелини ишлаб чиқиш”, ФА–А12–Т181 «Вирусли инфекцияларни даволаш учун интерферон индуктори–Рометин. Янги дори шаклини яратиш», ФА-А11-Т179 "Кон антикоагулянти Сафинол (кон венасига) ва Асфинол (таблетка формаси) олиниш технологиясини ишлаб чикиш”.

7. Анжуманда муҳокама этилган масалаларни республика илмий-техник ва ижтимоий-иқтисодий ривожидаги аҳамияти. Конференция республикада биоорганик кимёнинг янада ривожланишига, бунинг натижасида халқ ҳўжалигига янги илмий ишланмаларнинг тадбиқ этилишига олиб келади. Конференцияда қуйидаги масалалар: трансген пахта навларини яратиш уларнинг истиқболлари, янги СПИДга қарши Гетасан, Пунитан дори воситаларини яратилиш муаммолари, вирусга карши дори воситалари: Госситан, Госфен препаратларини олиш технологиялари тўла мухокама этилди ва ушбу ишларни ривожлантиришнинг илмий ечимлари кўриб чиқилди. Шунингдек, пахта навларини вилтга чидамлилигини аниқлашда Институт томонидан олиб борилган илмий изланишлар ва улариннг истиқболларига тўхталинди. Қайд этилдики, Республикамизда биоорганик кимё соҳасида олиб борилаётган изланишлар кейинги йилларда фундаментал изланишлардан амалий изланишларга айланаётгани қайд этилди. Олиб борилаётган илмий изланишлар Республикамизнинг ижтимоий - иктисодий ривожига ўзининг муҳим ҳиссасини қўшмокда.

8. Илмий-техник тадбирда ёш олимлар, мутахассислар, аспирант ва магистрларнинг иштирок этиши. Ҳалқаро конференция ишида атоқли олимлар билан бир қаторда турли мамлакатларнинг ёш тадқиқотчилари (Қозоғизтон), Институтнинг барча аспирантлар (12 та) ва докторантлари (4 та) фаол қатнашди. Улардан 5 нафари оғзаки маърузалар билан ва қолганлари деворий хабарлар билан қатнашди. Ўзбекистон Миллий Университети, Наманган Давлат Университети, Бухоро Давлат Университети магистрлари муносиб иштирок этишди, уларнинг савияси ортиб илмий алоқаларнинг мустаҳкамланишига олиб келади.

9. Хорижий ҳамкорлар билан келишилганлиги хақида розилик хатлари (фақат халқаро анжуманлар учун). МДҲ ва чет элдаги биоорганик кимё ва табиий бирикмалар кимёси соҳасида тадқиқотлар олиб борувчи етакчи олимларга ўтқазиладиган конференция ва унда муҳокама қилинадиган асосий масалалар дастури ҳақидаги билдирув ҳатлари юборилган эди. Анжуманда акад. М.Шемякин – Ю.Овчинников номидаги РФА Биоорганик кимё институти, РФА Элементорганик бирикмалар кимёси институти, Россия Тиббиёт Фанлар Академияси Д.И.Ивановский номидаги Вирусология институти, Ўсимликлар физиологияси ва биохимияси Сибир Институти, РФА СБ Марказий Сибир ботаника боғи, А.Б.Бектуров номидаги кимёвий фанлар институти (Қозоғистон), Ал-Фаробий номидаги Қозоқ Давлат Университети, Шота Руставели номидаги Давлат Университети (Грузия), Беларусия Фанлар Академиясининг Физик-органик кимё институти олимларининг тадқиқот натижалари тақдим этилди.

10. Анжуманни ўтказишда республикада мавжуд соҳа ташкилотларнинг иштироки. Конференцияда ЎзР ФА (Биоорганик кимё, Ўсимлик моддалари кимёси, Полимерлар кимёси ва физикаси, Биохимия, Микробиология, Ўсимликлар генетикаси ва экспериментал биологияси, Ботаника институтлар), ЎзР Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Вирусология институти, ЎзР ССВ Республика Онкология Илмий Маркази), "Ўзфармсаноат” Давлат акционерлик концерни, Олий таълим вазирлиги (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий Университети, Қорақалпоқ Давлат Университети, Бухоро Давлат Университети, Педагогика Университети, Наманган Давлат Университети, Тошкент кимё-технология, Фармацевтика институтлари ва бошқалар) ва Республикамизнинг 20 дан ортиқ қатор муассасаларида ўтказилган тадқиқотларнинг натижалари тақдим этилди.